Jan Willem Dik (senior projectmanager BEACON) over nieuwe kansen in groene productontwikkeling
Veel bedrijven willen groen ondernemen, maar wat betekent dat? Moet je extra investeren? En moet je kiezen tussen winstoptimalisatie of duurzaamheid, of kan dat ook samengaan?
“Eigenlijk is dat een achterhaalde visie”, stelt Jan Willem Dik. “Er zijn steeds meer voorbeelden van duurzaam producerende ondernemingen die economisch zeer succesvol zijn.
En er zijn twee factoren die de ontwikkeling naar duurzame productontwikkeling gaan versnellen. Er gaat meer Europese regelgeving komen om slimmer met grondstoffen en energie om te gaan. En de maatschappelijke druk gaat er voor zorgen dat bedrijven anders met hun sociale verantwoordelijkheid omgaan. Veel producenten zijn zich al heel bewust van hoeveel plastic er om hun producten heen zit. Ze kiezen nieuwe manieren van verpakken om de consument te laten zien dat ze het begrepen hebben. Dat is gewoon ook business. Want als zij het niet doen, gaat een ander het wel doen.”
“Deze context biedt dus nieuwe kansen. In de praktijk zien we nu nog vooral acties op het gebied van energiebesparing en het gebruik van restmaterialen in de productie. Maar duurzaamheid werkelijk integreren in de bedrijfsvoering en vertalen binnen projecten, dat is iets waar veel bedrijven mee worstelen. Juist op dit punt kan BEACON een rol spelen. Wij kunnen helpen om die ambities te concretiseren en implementeren binnen productontwikkelingsprojecten.”
“Duurzaamheid binnen productorganisaties kun je vanuit verschillende invalshoeken benaderen.
Ten eerste kun je kijken vanuit een businessmodel. Het lineaire model verloopt als volgt: je koopt grondstoffen en bouwt een product, dat je verkoopt aan een klant, die het gebruikt tot het kapot is en het weggooit, waarna de klant een nieuw product koopt. Recente businessmodellen gaan steeds meer uit van gebruik in plaats van bezit. Zo is de swapfiets (een huurfiets met een blauw voorwiel) bijvoorbeeld heel hip onder studenten. Ook Uber en Spotify baseren hun business op dit model, dat snel terrein wint. Lees vooral het boek Products That Last over duurzame businessmodellen.”
“Ten tweede kun je kijken vanuit de waardepropositie: Nu zijn kwaliteit en winstoptimalisatie vaak de belangrijkste criteria. Maar je kunt je ook afvragen: wat is de waarde van een product op het gebied van duurzaamheid? Hoe kun je de restwaarde van een product aan het einde van zijn levensduur maximaliseren? Een interessante vraag daarbij is hoe je dat kunt meten.”
“Ten derde kun je kijken naar de materialen. Hoe ga je daarmee om? Gebruik je gerecyclede materialen, is er een nieuwe toepassing van bestaande onderdelen? Het meest recente model op dit gebied is het circulaire economie vlindermodel van de Ellen MacArthur Foundation.”
“In de rechtervleugel zie je de technologische materialen (zoals bijvoorbeeld aluminium) die als grondstoffen gebruikt worden voor producten. Die kun je aan het einde van de levensduur op verschillende waarde-niveaus hergebruiken, zoals herstellen, repareren of recyclen.
Links zie je de natuurlijke grondstoffen; die kun je ook weer terugwinnen door daar opnieuw grondstoffen van te maken. Een belangrijke (nieuwe) opdracht voor ontwikkelaars is: maak een product maximaal geschikt voor één van deze circulaire loops. “
“Daarnaast kan duurzaamheid een afweging zijn bij het maken van uiteenlopende keuzes binnen een project. Stel, je wilt een duurzame fiets ontwikkelen. Laat je de onderdelen daarvoor dan maken in Nederland of China? Duurzaamheid krijgt dan een andere prioriteit.”
“Bij BEACON helpen we bedrijven om hun duurzame strategie om te zetten in concrete projectdoelstellingen. We doen dat bijvoorbeeld door duurzaamheid een prominente rol te geven in een eisenprogramma. Maar ook door de milieu-impact van een product te meten en die te vergelijken met de voorganger of met een concurrent. Waarmee je kunt zien: liggen we op koers? Bijvoorbeeld qua materiaalgebruik, productiewijze en -locatie. Hierover rapporteren we dan aan stakeholders, zodat een projectresultaat naast kwaliteit, timing en businesscase ook beoordeeld kan worden op de bijdrage aan duurzaamheidsdoelstellingen.”
